Πλαίσιο
Αποτύπωμα, κλίμα και πυρκαγιές
Το ίδιο δάσος μετριέται και στις δύο πλευρές του λογαριασμού: απορροφά άνθρακα όσο μεγαλώνει, και τον ελευθερώνει όταν καεί.
Το μέτρο: στρέμματα, όχι δέντρα
Ο υπολογιστής μετατρέπει τους τόνους σας σε στρέμματα δάσους που πρέπει να μεγαλώνουν έναν ολόκληρο χρόνο. Χρειάζεται ένα μόνο μέγεθος γι' αυτό, την ετήσια δέσμευση ανά εκτάριο, και το στρέμμα είναι μονάδα που κάθε Έλληνας νιώθει χωρίς μετατροπή.
Δέσμευση από ένα στρέμμα δάσους χαλεπίου πεύκης, σε έναν χρόνο
Παράγωγο από IPCC 2006, Κεφ. 4 — εκτίμηση, όχι μέτρηση
Το ίδιο μέγεθος ανά εκτάριο
IPCC 2006, Πίνακες 4.9 / 4.3 / 4.4
ΕΚΤΙΜΗΣΗ, όχι μέτρηση. Τρεις παραδοχές που δηλώνονται μαζί της: (α) είναι ΜΙΚΤΗ αύξηση υπέργειας βιομάζας κατά τη μέθοδο κερδών-ζημιών του IPCC, δεν αφαιρεί υλοτομία, θνησιμότητα ή πυρκαγιά, και δεν περιλαμβάνει έδαφος· (β) ο Πίνακας 4.9 ΔΕΝ έχει γραμμή Ευρώπης για ξηρά υποτροπικά δάση, οπότε χρησιμοποιείται η αφρικανική προεπιλογή· (γ) αφορά χαλέπιο πεύκη, το είδος των αναδασώσεων σε καμένες μεσογειακές εκτάσεις.
Πόσο καίγεται, στα χρόνια που έκλεισαν
Το EFFIS του Copernicus χαρτογραφεί τις πυρκαγιές της Ευρώπης από δορυφόρο και δημοσιεύει ετήσιο δελτίο ανά χώρα. Οι παρακάτω τιμές είναι τα κλειστά έτη — το τρέχον λείπει σκόπιμα.
| Έτος | Καμένη έκταση | Σε στρέμματα |
|---|---|---|
| 2019 | 10.736εκτάρια | 107.360στρέμματα |
| 2020 | 14.915εκτάρια | 149.150στρέμματα |
| 2021 | 130.744εκτάρια | 1.307.440στρέμματα |
| 2022 | 22.480εκτάρια | 224.800στρέμματα |
| 2023 | 174.773εκτάρια | 1.747.730στρέμματα |
| 2024 | 41.948εκτάρια | 419.480στρέμματα |
| 2025 | 47.819εκτάρια | 478.190στρέμματα |
Σωρευτικά, 2019 έως 2025 — όχι μοναδική έκταση
EFFIS / Copernicus EMS, άθροισμα επτά ετήσιων δελτίων
Η χειρότερη χρονιά της επταετίας, με 1.747.730 στρέμματα
EFFIS / Copernicus EMS
ΜΟΝΟ πυρκαγιές περίπου 30 εκταρίων και άνω. Το EFFIS χαρτογραφεί συμβάντα από περίπου 30 εκτάρια και πάνω, οπότε η τιμή ΔΕΝ είναι η συνολική καμένη έκταση της χώρας αλλά η έκταση των χαρτογραφημένων συμβάντων. Δημοσιεύονται μόνο κλειστά έτη: το τρέχον έτος ενημερώνεται εβδομαδιαία και ένα στατικό site θα το έδειχνε λάθος τον περισσότερο χρόνο.
ΣΩΡΕΥΤΙΚΟ άθροισμα, όχι μοναδική έκταση: μια έκταση που κάηκε δύο φορές μέσα στην επταετία μετριέται δύο φορές. Άρα δεν γράφεται ποτέ ως «τόσο τοις εκατό της Ελλάδας έχει καεί». Γι' αυτό δεν γράφεται εδώ ποσοστό της έκτασης της χώρας: η διαίρεση θα έδινε νούμερο που διαβάζεται ως «τόσο τοις εκατό της Ελλάδας έχει καεί», και δεν είναι αυτό που μετρήθηκε.
Τι απορροφούν τα ελληνικά δάση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ορίσει, με κατ' εξουσιοδότηση κανονισμό, το επίπεδο αναφοράς για τα διαχειριζόμενα δάση της Ελλάδας στην περίοδο 2021-2025: 2.337.640 τόνοι CO₂e τον χρόνο καθαρή απορρόφηση. Είναι λογιστικό μέγεθος συμμόρφωσης, όχι μέτρηση από δορυφόρο — αλλά είναι το επίσημο νούμερο πάνω στο οποίο κρίνεται η χώρα.
Ετήσια καθαρή απορρόφηση των διαχειριζόμενων δασών, επίπεδο αναφοράς 2021-2025
Κατ' εξουσιοδότηση Κανονισμός (ΕΕ) 2021/268, ΕΕ L 60, σ. 21-23
Βάλτε δίπλα το δικό σας νούμερο και η τάξη μεγέθους γίνεται κατανοητή: το αποτύπωμα ενός νοικοκυριού είναι μερικοί τόνοι, η ετήσια απορρόφηση όλων των διαχειριζόμενων δασών της χώρας είναι μερικά εκατομμύρια. Ούτε το ένα ακυρώνει το άλλο ούτε τα δύο αθροίζονται σε κάποιον ισολογισμό που κλείνει.
Πού σταματά η αναλογία
Το αποτύπωμα ενός νοικοκυριού δεν ανάβει φωτιές. Οι πυρκαγιές ξεκινούν από ανθρώπινες ενέργειες και σπανιότερα από κεραυνό. Η σύνδεση με το κλίμα είναι έμμεση και αφορά τις συνθήκες: θερμότερα και ξηρότερα καλοκαίρια μεγαλώνουν το παράθυρο μέσα στο οποίο μια σπίθα γίνεται μέτωπο.
Η δεύτερη σύνδεση είναι λογιστική και πιο άμεση: το δάσος που θα δέσμευε τους τόνους σας είναι το ίδιο δάσος που καίγεται. Γι' αυτό το μέγεθος μπαίνει σε στρέμματα και όχι σε ποσοστά — για να διαβάζεται ως έκταση, που είναι αυτό που χάνεται.
Δεν υπάρχει εδώ αριθμός για το τρέχον έτος. Μέσα στην αντιπυρική περίοδο ενημερώνεται κάθε εβδομάδα, και ένα στατικό site θα τον έδειχνε λάθος τον περισσότερο χρόνο. Η τρέχουσα εικόνα είναι στο EFFIS του Copernicus.
Ο αριθμός δέντρων και οι τέσσερις τρόποι να πάει στραβά
Το «Χ δέντρα» είναι πιο πιασάρικο από τα στρέμματα και γι' αυτό ακριβώς κυκλοφορεί παντού. Εδώ δεν βγαίνει, και οι λόγοι είναι συγκεκριμένοι:
- Λείπει η πυκνότητα. Δεν υπάρχει δημοσιευμένη ελληνική πυκνότητα δάσους σε κορμούς ανά εκτάριο. Η Πρώτη Εθνική Απογραφή Δασών του 1992 σχεδιάστηκε ρητά ώστε να μην παράγει στοιχεία σε επίπεδο συστάδας.
- Δεν είναι όλη η καμένη έκταση δάσος. Θαμνώνες, βοσκότοποι και γεωργική γη μετρούν στην καμένη έκταση αλλά δεν έχουν κορμούς ανά εκτάριο δάσους. Πολλαπλασιασμός επί το σύνολο δίνει αριθμό πολλαπλάσιο του αληθινού.
- Η ηλικία κρύβεται. Η ετήσια απορρόφηση ενός ώριμου δέντρου προϋποθέτει δεκαετίες ανάπτυξης. Ένα φυτεμένο δεντράκι δεν κάνει την ίδια δουλειά φέτος.
- Το είδος πρέπει να ταιριάζει. Ο ρυθμός της χαλεπίου πεύκης δεν είναι ο ρυθμός της δρυός, και η διαφορά είναι πάνω από διπλάσια.
Ο υπολογιστής το επιβάλλει στη μηχανή του, όχι στη διάθεσή μας: χωρίς εγγραφή πυκνότητας στο μητρώο, δεν παράγεται αριθμός δέντρων. Ο υπολογισμός φαίνεται ολόκληρος στη μεθοδολογία.